امکان سنجی

امکان سنجی یا فرایند بررسی و تحلیل میزان امکان پذیری پروژه، به عنوان یکی از مهم‌ترین مراحل در اجرای پروژه‌های بزرگ و کوچک، در صنعت پروژه‌محوری بسیار حائز اهمیت است. امکان سنجی به منظور تعیین میزان امکان پذیری یک پروژه و برآورد هزینه و زمان لازم برای اجرای آن، قبل از شروع به کار انجام می‌شود. در این مقاله، به بررسی مفهوم و اهمیت امکان سنجی، روش‌های انجام آن، چالش‌ها و راهکارهای مرتبط با امکان سنجی پروژه‌ها پرداخته خواهد شد. پیش از ورود به هر قرارداد امکان سنجی لازم است.

مفهوم و اهمیت امکان سنجی

امکان سنجی به معنای بررسی و تحلیل میزان امکان‌پذیری پروژه و برآورد هزینه و زمان لازم برای اجرای آن، قبل از شروع به کار است. به عنوان یکی از مهم‌ترین مراحل در اجرای پروژه‌های بزرگ و کوچک، امکان سنجی به منظور جلوگیری از ایجاد اشکالات و اختلالات در فرآیند اجرای پروژه، حائز اهمیت بسیاری است. با انجام امکان سنجی، برآورد هزینه و زمان لازم برای اجرای پروژه با دقت بیشتری انجام می‌شود و به صورت کلی، این مرحله به عنوان یکی از مراحل حیاتی در مدیریت پروژه محسوب می‌شود.

روش‌های امکان سنجی

روش‌های انجام امکان سنجی امکان سنجی با استفاده از چندین روش و ابزار انجام می‌شود. در زیر، به برخی از این روش‌ها اشاره خواهیم کرد:

تحلیل SWOT

یکی از روش‌های پراستفاده در امکان سنجی، تحلیل SWOT است. در این روش، به چهار عامل Strengths (نقاط قوت)، Weaknesses (نقاط ضعف)، Opportunities (فرصت‌ها) و Threats (تهدیدها) توجه می‌شود. در این روش، با بررسی نقاط قوت و ضعف داخلی پروژه و فرصت‌ها و تهدیدهای خارجی آن، امکان پذیری پروژه بررسی می‌شود.

تحلیل PESTEL

تحلیل PESTEL نیز یکی دیگر از روش‌های مورد استفاده در امکان سنجی است. در این روش، به عوامل سیاسی (Political)، اقتصادی (Economic)، اجتماعی (Social)، فناوری (Technological)، محیطی (Environmental) و حقوقی (Legal) توجه می‌شود. با بررسی این عوامل، امکان پذیری پروژه از نظر محیطی، قانونی، فنی و … بررسی می‌شود.

تحلیل ریسک

تحلیل ریسک نیز یکی دیگر از روش‌های مورد استفاده در امکان سنجی است. در این روش، به شناسایی و بررسی ریسک‌های مربوط به پروژه و راهکارهایی برای مدیریت و کاهش آن‌ها پرداخته می‌شود؛

چالش‌ها و راهکارهای امکان سنجی
ناتوانی در شناسایی نیازها و خواسته‌های مشتریان
عدم شناخت کافی از بازار و رقبا
عدم شناسایی درست منابع مالی
تعیین زمانبندی نامناسب
مشکلات مربوط به توسعه و به روز شدن تکنولوژیک

بازده سرمایه گذاری - ROI

در این روش، با استفاده از شاخص بازده سرمایه گذاری، میزان سودآوری یک پروژه یا فعالیت اندازه‌گیری می‌شود. در این روش، ابتدا هزینه‌ها و درآمدهای پروژه مورد بررسی شناسایی می‌شوند. سپس با استفاده از فرمول محاسبه بازده سرمایه گذاری، میزان بازده پروژه محاسبه می‌شود. این روش برای تصمیم‌گیری در مورد انجام پروژه یا فعالیت، مفید است.

روش تحلیل هزینه-فایده (Cost-Benefit Analysis)

در این روش، مزایا و هزینه‌های مربوط به پروژه مورد بررسی شناسایی می‌شوند. با مقایسه مزایا و هزینه‌های مربوط به پروژه، تصمیم گیری در مورد انجام پروژه انجام می‌شود. این روش برای تعیین ارزش اقتصادی یک پروژه یا فعالیت، مناسب است.

روش تحلیل ریسک (Risk Analysis)

در این روش، ریسک‌های مربوط به پروژه شناسایی می‌شوند و احتمال وقوع آنها و تأثیر آنها بر پروژه ارزیابی می‌شود. سپس برای هر ریسک، راهکارهایی برای کاهش یا مدیریت آن ارائه می‌شود. این روش برای کاهش ریسک‌های مربوط به پروژه و افزایش اطمینان در مورد انجام پروژه مفید است.

روش تحلیل پرتفوی (Portfolio Analysis)

این روش برای ارزیابی و مقایسه چندین پروژه به صورت همزمان استفاده می‌شود. با استفاده از این روش، پروژه‌هایی که مزیت‌های بیشتری دارند، به صورت اولویت‌بندی شده و به عنوان اولویت‌های بالاتر برای سازمان انتخاب می‌شوند.

جمع بندی

آنچه حائز اهمیت این است که بسیاری روش های دیگر همچون روش سلسله مراتبی و غیره برای ارزیابی امکان سنجی وجود دارد که بر اساس نوع پروژه، ابعاد مختلف آن قابل انجام است.

اما در آخر باید به این نکته اشاره نمود که بدون امکان سنجی وارد هیچ پروژه ای نشوید…

میلاد باری پور

استراتژیست صنعت ساختمان

امکان سنجی

امکان سنجی

Milad Baripour

مفهوم و اهمیت امکان سنجی